Idea

Bartosz Poznański: Duch pokolenia ’34


13 kwietnia 2018 o 18:04   /   komentarzy (1)

O tym, że endecy są niezwykle zasłużeni w kwestii odzyskania przez Polskę niepodległości, nie trzeba nikogo, racjonalnie myślącego, przekonywać. Wystarczy wspomnieć, chociażby popis dyplomatyczny Romana Dmowskiego na konferencji pokojowej w Wersalu, utworzenie Niebieskiej Armii generała Hallera czy wkład narodowców w Powstanie Wielkopolskie. Osoby spoza środowiska narodowego rzadko jednak zdają sobie sprawę, że zwolennicy narodowej demokracji o wiele gorzej radzili sobie w zakresie rządzenia II RP czy samej walki politycznej.

Porażki koalicyjnych rządów endeków oraz innych sił prawicowych, porażki wyborcze z sanacją, bezbronność wobec państwowych represji, niechęć wobec dopuszczenia do kierowania ruchem młodych radykałów oraz brak chęci czynnej walki z piłsudczykowskimi oprawcami, doprowadziła do secesji części nacjonalistów ze Stronnictwa Narodowego, reprezentującego wówczas oficjalnie endeków w polityce krajowej i międzynarodowej.

W wyniku porozumienia liderów stołecznych młodych radykałów 14.04.1934 roku na Politechnice Warszawskiej ogłoszone zostanie powstanie najbardziej bezkompromisowego ruchu politycznej w historii II RP, Obozu Narodowo- Radykalnego. Na początku maja aneksji do ONR dokonuje ponad 500 narodowych radykałów z Wielkopolski działających do tej pory w Stronnictwie Wielkiej Polski. To właśnie Wielkopolska (głównie Poznań) oraz Mazowsze (głównie Warszawa) będą najważniejszymi ośrodkami na narodowo- radykalnej mapie Polski. ONR działał także na innych obszarach kraju, m.in. Łódzkim, Wileńskim, Lwowskim czy Górnośląskim.

Zagrożenia ze strony ONR bardzo szybko dopatrzyły się sanacyjne władze i zaczęły zwalczać go na równi z komunistami czy ukraińskimi szowinistami. To właśnie zamach dokonany przez tych ostatnich posłużył za pretekst do dokonania 10.07.1934 delegalizacji Obozu. Od tej pory narodowi radykałowie działali w konspiracji, co wydatnie pomogło im stworzyć niemal perfekcyjnie działającą organizację konspiracyjną podczas niemiecko- sowieckiej okupacji w latach czterdziestych. Organizacja Wojskowa Związek Jaszczurczy dysponowała najlepszym wywiadem wśród niepodległościowych grup w okupowanej Polsce. To właśnie ZJ odkrył plany niemieckiej inwazji na Grecję, miejsce pobytu pancernika „Tripitz” i wiele innych. To właśnie z OW Związek Jaszczurczy wywodziły się powstałe w 1942 roku Narodowe Siły Zbrojne. Partyzanci z NSZ poza walką z Niemcami jako pierwsi chwycili za broń przeciw sowieckim ciemiężycielom. To właśnie oni byli najbardziej wyklętymi spośród wyklętych.

Nad obiema partyzantkami władzę dzierżyła tzw. Grupa Szańca. W istocie było to tak naprawdę nowe wcielenie przedwojennego Obozu Narodowo-Radykalnego i tajnej Organizacji Polskiej. To właśnie obecni w Grupie Szańca cywile opracowywali koncepcje odbudowy powojennej Polski, szkolili przyszłe kadry dla niepodległej, Wielkiej Polski. Warto przy tym zaznaczyć, że to przedwojenny ONR-owiec, Lech Karol Neyman jako pierwszy postulował oparcie polsko- niemieckiej granicy o Odrę i Nysę Łużycką.

Część przedwojennych narodowych radykałów, skupionych wokół Bolesława Piaseckiego tuż po wojnie nie walczyła z komunistami. Wybrali drogę odbudowy zrujnowanego kraju, ocalenia jak największej liczby przedwojennych kolegów od sowieckich więzień i ratowanie literatury narodowej i katolickiej. Wszystkim tym zajmowało się kierowane przez Piaseckiego katolickie stowarzyszenie Pax. Pełniło też rolę mediatora pomiędzy władzami Polskiej Republiki Ludowej a Kościoła Katolickiego.

W okresie PRL brakowało organizacji odwołujących się do dziedzictwa przedwojennego ONR. Dopiero po ’89 pojawiły się pierwsze grupy usiłujące podjąć się dziedzictwa, kontynuowania i rozwijania ideologii najbardziej dynamicznego spośród wszystkich odłamów polskiego nacjonalizmu. Dopiero w 2005 roku oficjalnie pojawił się ogólnopolski, nowoczesny Obóz Narodowo-Radykalny. W kolejnych latach następował bujny rozwój organizacyjny, formacyjny oraz ideologiczny organizacji.

Od kilku lat niezwykle głośno o organizacji jest cyklicznie, dwukrotnie w ciągu roku. Po raz pierwszy ma to miejsce w okolicach połowy kwietnia, kiedy obchodzona jest rocznica powstania organizacji. Po raz drugi 11 listopada, gdy odbywa się współorganizowany przez Obóz – Marsz Niepodległości. To właśnie demonstracja z okazji odzyskania przez Polskę suwerenności i wiążąca się z nią moda na patriotyzm jest największym sukcesem nie tylko samego ONR-u, ale także całego środowiska narodowego w Polsce.

Nie oznacza to, jednak że współcześnie organizacja ogranicza się wyłącznie do tych dwóch manifestacji. Oczywiście w przypadku każdej z Brygad z łatwością odnajdziemy sztandarowe akcje, którymi są demonstracje. Dla Brygady Mazowieckiej będzie to Marsz Powstania Warszawskiego, dla Łódzkiej grudniowa „Antykomuna”, dla Wielkopolskiej Marsz Pamięci Żołnierzy Wyklętych w Kaliszu itp. Współczesny ONR skupia się na walce o godne życie, płacę i warunki pracy dla rodaków, walkę z zarobkową imigracją ze Wschodu, kampanię przeciw przyjęciu przez Polskę uchodźców z Bliskiego Wschodu oraz rozwijaniu własnej ideologii.

Współcześni OeNeRowcy są świadomi nie tylko gigantycznego dziedzictwa, jakie spływa na nich ze strony przedwojennych poprzedników, ale również presji i odpowiedzialności, jaką wywiera na nich ta spuścizna. W żaden sposób nie ogranicza to jednak ich działań. Wprost przeciwnie działa niezwykle motywująco. W obliczu zbliżającej się wielkimi krokami daty 14.04 wszyscy narodowi radykałowie są już w pełnej gotowości, by pokazać, że Organizacja pomimo upływu 84 lat w dalszym ciągu jest przodującym podmiotem na scenie narodowej w Polsce!

Źródła:

[1] Bartosz Minge, Złoty Wiek NR w Wielkopolsce, https://kierunki.info.pl/2016/02/bartosz-minge-zloty-wiek-nr-w-wielkopolsce-1934-1939/, dostęp w dniu 5.04.2018

[1] Działalność polityczna Obozu Narodowo – Radykalnego w latach 1934-1939, https://kierunki.info.pl/2015/03/dzialalnosc-polityczna-obozu-narodowo-radykalnego-w-latach-1934-1939-cz-1/, dostęp w dniu 6.04.2018

[1] Paweł Brojek, Asy wywiadu. 75. rocznica powstania Związku Jaszczurczego, http://prawy.pl/1893-asy-wywiadu-75-rocznica-powstania-zwiazku-jaszczurczego/, dostęp 6.042018

[1] Adam T. Witczak, Nazwa „ONR” po 1989 roku, http://ngopole.pl/2011/07/03/adam-t-witczak-nazwa-%E2%80%9Eonr%E2%80%9D-po-roku-1989/, dostęp w dniu 10.04.2018

Czytaj także


Komentarze (1)

Napisz komentarz

Komentarz
Nick E-mail WWW(nieobowiązkowe)

  • 13 kwietnia 2018 o 21:38 Dymitr Ogonowski

    Co do Bolesława Piaseckiego, to u niektórych budzi on kontrowersje. W każdym razie bądźmy szczerzy. On siebie też ratował. Gdyby nie przystał na warunki generała Sierowa, to by nie został wypuszczony, tylko pewnie zesłany na „białe niedźwiedzie”. Ja nie potępiam Piaseckiego za to. Po prostu analizuję.

    Odpowiedź