Według ostatnich dostępnych danych, w  2019 roku rząd PiS przeznaczył na wsparcie osób niepełnosprawnych i ich opiekunów rekordowe 22 mld zł. To ponad 5 mld zł więcej niż w 2017 roku. Czy działania rządowe i pomoc jest wystarczająca, czy pokrywa ona wszystkie potrzeby i jest realnym wsparciem rodziców wychowujących niepełnosprawne dziecko?

22 października w Warszawie w ubiegłym roku zapadł wyrok Trybunału Konstytucyjnego w imieniu Rzeczpospolitej Polskiej w sprawie planowania rodziny, ochrony płodu ludzkiego i warunków dopuszczalności przerywania ciąży. Na publikację wyroku w Dzienniku Ustaw przyszło nam czekać do 27 stycznia 2021 roku.

Przypomnijmy zatem, jaki stan prawny na dziś obwiązuje w Polsce:

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że legalizacja zabiegu przerwania ciąży, w przypadku gdy badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne wskazują na duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu, nie znajduje konstytucyjnego uzasadnienia, lekarze nie mogą zgodzić się na aborcję eugeniczną. Za złamanie tego prawa, grozi odpowiedzialność karna do 3 lat pozbawienia wolności, jest to zatem występek – art. 152 KK.

Wciąż jednak pozostają bez zmian dwie przesłanki do dokonywania przerywania ciąży:

  1. Ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej (bez ograniczeń ze względu na wiek płodu).
  2. Zachodzi uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego (do 12 tygodni początku ciąży).

Już w październiku 2020 roku byliśmy świadkami protestów, które nie ograniczały się jedynie do werbalnych aktów wyrazu sprzeciwu. Jednak nie ten temat chcieliśmy podjąć w niniejszym artykule. Pragniemy rzeczowo odnieść się co do zasadności argumentu, że państwo i jego instytucje chcą chronić jedynie życie poczęte, a nie podejmują trudu pomocy rodzinie po przyjściu na świat niepełnosprawnego dziecka, co tym samym ma spoczywać jedynie na barkach rodzica.

Jest to temat dość rozległy, więc podzieliliśmy go na trzy części. W pierwszym opracowaniu przedstawimy istniejące już formy pomocy, w tym świadczenia pieniężne, możliwość pomocy asystenta rodzinnego, formy pomocy rzeczowej jak i pomoc z Funduszu PFRON (Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych).

W drugiej części opracowania przedstawimy rozmowę z pracownikiem socjalnym, który przedstawi jak proceduralnie wygląda taka pomoc, wyjaśni kryteria udzielania wsparcia i ze strony wieloletniego doświadczenia wypowie się pod kątem oferowanej przez Państwo pomocy oraz  podejmie się ocenie czy jest ona wystarczająca.

W trzeciej części wysuniemy projekty usprawnienia takiej pomocy, skupimy się na niezaspokojonych potrzebach i metodach większego wsparcia dla rodziny, która jest fundamentem rozwoju dziecka.

Ciąża jest wyjątkowym stanem w życiu każdej kobiety i jej rodziny. Nie jest to jedynie czas radosnego wyczekiwania potomka, ale też czas spędzony na kontrolnych wizytach lekarskich, czas dużego niepokoju i niepewności. Dzisiejsza diagnostyka jest dość dokładna. Testy, badania obrazowe szybko są w stanie wykryć pierwsze nieprawidłowości w rozwoju dziecka. Zaczyna się narastający niepokój, pytania i ogromne nerwy. Jest to niezaprzeczalnie prawdziwy emocjonalny cios, uczucie bezsilności, nieporadności z jakim przyszła mama i rodzina musi się zmierzyć.

Przyszła mama pozostaje pod stałą opieką lekarską, która monitoruje stan ciąży. Z pomocą przychodzą grupy wsparcia, które udzielają darmowych porad psychologicznych. Grupy składają się również z rodzin, które na co dzień wychowują niepełnosprawne dzieci, są też inne kobiety, spodziewające się dziecka specjalnej troski. Fundacje, grupy, stowarzyszenia działają również online, można je łatwo wyszukać na stronach internetowych. Fundusze na działalność pozyskują ze środków samorządowych jak i państwowych. O ile w dużych miastach taki kontakt jest ułatwiony, na wsiach czy w mniejszych miasteczkach władze samorządowe takie działania dość często zaniedbują, zapominając jak ogromną rolę w tym czasie odgrywa wsparcie i opieka nad przyszłą mamą. Nieocenioną pomocą są hospicja perinatalne, które działają w całej Polsce, udzielając wsparcia już w momencie złej diagnostyki medycznej. Pracownicy hospicjum to lekarze położni, pielęgniarki, psychologowie, całe grupy rodzin. Uczą rodziców jak przygotować się do tej trudnej drogi, jak wspólnie ją przejść.

Chcielibyśmy jeszcze w kilku słowach odnieść się do sytuacji, w której na świat przychodzi dziecko, które nie ma szans na dłuższe samodzielne życie. Kobiety, które zdecydują się być do końca ze swoim dzieckiem, mogą liczyć na pozostanie w szpitalu przy nim. Kiedy stan dziecka pozwala na wypisanie do domu, hospicja perinatalne również przychodzą z pomocą, wypożyczając sprzęt medyczny, udzielając pomocy na miejscu, poprzez m.in. stałe wsparcie pielęgniarskie. Hospicja podejmą najcięższy trud, gdy dziecko wymaga ciągłej opieki i zapada decyzja, aby to miejsce stało się ostatnim domem małej istoty. Rodzice są przygotowywani na odejście swojego dziecka, z którym mogą się pożegnać. Hospicjum również pomaga w uzyskaniu chrztu świętego. Są to miejsca, które wiążą ludzkie losy, tak ważne jak ważna jest pomoc bliźniemu w tak tragicznych chwilach.

Na jaką jednak pomoc mogą liczyć rodzice, kiedy niepełnosprawność dziecka wymaga stałej opieki, nakładów finansowych i czasu? By odpowiedzieć na to pytanie zaczniemy od istniejącej ustawy i tego, co proponuje nam Państwo.

Z dniem 4 listopada 2016 roku weszła w życie w ustawa o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za Życiem”. Do pobrania w sieci są czytelne informatory, które dokładnie informują jakie przysługują rodzicom prawa, badania i rodzaje wsparcia zdrowotnego i socjalnego. Informacje można również uzyskać w szpitalach, przychodniach, ośrodkach pomocy społecznej, wspomnianych instytucjach wsparcia rodziny i od asystentów rodzinnych.

Kilka słów o asystentach rodzinnych. Są oni nieocenioną pomocą. Asystent jest przydzielany na wniosek, który należy złożyć w gminie, nie wymaga wywiadu środowiskowego. Jest pracownikiem w jednostkach instytucji wspierania rodzin, również pozarządowych, działających za zlecenie gminy. Asystent to wsparcie w poradnictwie w zakresie dostępu do form pomocy, wspomaga codzienne obowiązki rodziny, udzieli porad prawnych, zapewnia pomoc psychologiczną, a także w zakresie pielęgnacji dziecka. Można również upoważnić asystenta do działania w naszym imieniu przy dokonywaniu formalnych urzędowych czynności. Asystent może pomóc proceduralnie w uzyskaniu miejsca w ośrodkach dziennego wsparcia i rehabilitacji, włącznie z darmowym transportem z miejsca zamieszkania.

Działa również tzw. „opieka wytchnieniowa”. To czasowa pomoc weekendowa lub kilkunastodniowa usługa opiekuńcza nad osobą niesamodzielną w zastępstwie opiekuna prawnego. Pomoc jest sprawowana, kiedy opiekun pragnie odpoczynku, w zaistniałym zdarzeniu losowym lub kiedy zachodzi potrzeba pomocy w codziennych obowiązkach. Opiekę realizują jednostki samorządu terytorialnego w ramach usług opiekuńczych.

Skupmy się teraz na świadczeniach pieniężnych.

Wśród obecnie istniejących form pomocy socjalnej dla osób samotnie wychowujących niepełnosprawne dzieci wyróżnić można:

  • Świadczenia pieniężne
  1. Świadczenie pielęgnacyjne
  2. Renta socjalna
  3. Specjalny zasiłek opiekuńczy
  4. Zasiłek rodzinny
  5. Zasiłek okresowy

Świadczenie pielęgnacyjne – 1 830,00 PLN – kwota stała, wypłacana co miesiąc osobie, która zadeklarowała się opiekować osobą niepełnosprawną.

Przysługuje ono faktycznemu opiekunowi dziecka np. matce lub ojcu, a także krewnym, jeśli stanowią rodzinę zastępczą (np. babcia). Nie przysługuje w sytuacji, kiedy opiekun dziecka niepełnosprawnego ma ustalone prawo do renty, emerytury, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub gdy osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Gdy rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją lub zostali pozbawieni praw rodzicielskich, a także gdy są małoletni lub niepełnosprawni w stopniu znacznym (i mają orzeczenie) świadczenie może być przyznane:

  • rodzinie zastępczej
  • opiekunowi faktycznemu dziecka
  • matce lub ojcu
  • rodzinie zastępczej spokrewnionej
  • innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny.

Osobom w drugim stopniu pokrewieństwa może być przyznane w sytuacji kiedy :

  • rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, lub gdy zostali pozbawieni praw rodzicielskich, a także gdy rodzice są nieletni lub w stopniu znacznym niepełnosprawni i mają stosowne orzeczenie.
  • nie ma osób o pierwszym stopniu pokrewieństwa, lub są one małoletnie albo mają znaczny stopień niepełnosprawności (z orzeczeniem).

Przy świadczeniu pielęgnacyjnym ważny jest związek przyczynowo skutkowy pomiędzy sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, a rezygnacją z zatrudnienia.

Świadczenie przyznawane jest na okres, w jakim obowiązuje orzeczenie o niepełnosprawności.

Warto pamiętać, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje :

  • jeżeli osoba wymagająca opieki jest w związku małżeńskim, z wyjątkiem sytuacji gdy małżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
  • jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej lub placówce zapewniającej całodobową opiekę.

Świadczenie pielęgnacyjne przyznaje się bez względu na kryterium dochodowe.

Renta socjalna  – 1 250,88 PLN od 1 marca oraz jednorazowa wypłata świadczenia w wysokości 4 000,00 PLN

Jest przyznawana przez ZUS osobom po ukończeniu 17 roku życia. Przysługuje każdej osobie która została niepełnosprawna przed 17 rokiem życia (lub 25 r.ż., jeśli kontynuuje naukę). Może być przyznana:

  • Na stałe – w przypadku, gdy całkowita niezdolność do pracy jest dożywotnia,
  • Okresowo – w momencie, gdy niezdolność do pracy jest tymczasowa. Z tym, że renta socjalna okresowa przysługuje przez okres wskazany w decyzji ZUS.

W przypadku urodzenia dziecka, u którego stwierdzono ciężkie i nieodwracalne uszkodzenie lub nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, wówczas matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, bez względu na dochód przysługuje jednorazowe świadczenie w wysokości 4 000 zł. Wniosek musi być złożony w terminie do 12 miesięcy od narodzenia dziecka.

Specjalny zasiłek opiekuńczy – 620,00 PLN

Wymagany jest związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zasiłek otrzymać można na czas w jakim obowiązuje ważność orzeczenia o niepełnosprawności. Ważne jest także kryterium dochodowe.

Zasiłek przyznawany jest, jeżeli łączny dochód osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby podopiecznej nie przekracza kwoty określonej w ustawie (Kryterium dochodowe uprawniające do specjalnego zasiłku opiekuńczego to 764,00 zł. Od 1 listopada 2020 prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest ustalane na podstawie dochodu z 2019 roku. W celu ustalenia dochodu liczy się łączny dochód dwóch rodzin: rodziny osoby sprawującej opiekę i rodziny osoby wymagającej opieki.)

Zasiłek okresowy  – samotnie gospodarującej 701 PLN, w rodzinie 528,00 PLN

Pokrywa w części lub w całości koszty m.in. zakupów, leczenia, odzieży, opałów.

Turnusy rehabilitacyjne – dofinansowanie

Turnusy rehabilitacyjne odbywają się w zorganizowanych grupach pod opieką wykwalifikowanych rehabilitantów i terapeutów. Uczestnicy mają także zapewnioną opiekę psychologiczną.

W turnusie może wziąć udział osoba mająca ważne orzeczenie o niepełnosprawności lub inne orzeczenie traktowane na równi z tym o niepełnosprawności. Osoba taka powinna złożyć wniosek w MOPS. Aby zakwalifikować się do dofinansowania turnusu należy spełnić warunki:

Osoba musi być skierowana na turnus na wniosek lekarza, pod którego opieką się znajduje:

  1. w roku, w którym ubiega się o dofinansowanie nie uzyskała na ten cel dofinansowania ze

środków PFRON,

  1. weźmie udział w turnusie, który odbędzie się w ośrodku wpisanym do rejestru ośrodków,

prowadzonego przez wojewodę albo poza takim ośrodkiem, w przypadku gdy turnus jest

organizowany w formie niestacjonarnej,

  1. wybierze organizatora turnusu, który posiada wpis do rejestru organizatorów turnusów,
  2. będzie uczestniczyła w zajęciach przewidzianych w programie turnusu, który wybrała,
  3. nie będzie pełniła funkcji członka kadry na tym turnusie ani nie będzie opiekunem innego uczestnika tego turnusu,
  4. złoży oświadczenie o wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, podzielony przez liczbę osób we wspólnym gospodarstwie domowym obliczony za kwartał poprzedzający miesiąc złożenia wniosku, przy czym obliczony dochód nie przekroczy kwoty:

–  50 % przeciętnego wynagrodzenia na osobę we wspólnym gospodarstwie domowym;

– 65 % przeciętnego wynagrodzenia w przypadku osoby samotnej, w przypadku turnusu, którego program przewiduje także zabiegi fizjoterapeutyczne, przedstawi podczas  pierwszego badania lekarskiego na turnusie zaświadczenie lekarskie o aktualnym stanie zdrowia, w szczególności o chorobie zasadniczej, uczuleniach i przyjmowanych lekach (druk – informacja o stanie zdrowia)

Zasiłek rodzinny oraz dodatek na kształcenie i rehabilitację niepełnosprawnego dziecka 

95,00 PLN + 90,00 PLN – dziecko do ukończenia 5 roku życia

124,00 PLN + 110,00 PLN – powyżej 5 roku życia  do 18 roku życia

135,00 PLN + 110,00 PLN – powyżej 18 roku życia do ukończenia 24 roku życia

 

Program rządowy Rodzina 500+

Ulgi w komunikacji PKP, PKS, transporcie publicznym, darmowy transport sanitarny, karta parkingowa

Ze zniżki 78 proc. we wszystkich rodzajach pociągów mogą korzystać „dzieci i młodzież dotknięte inwalidztwem lub niepełnosprawne do ukończenia 24. roku życia oraz studenci dotknięci inwalidztwem lub niepełnosprawni do ukończenia 26. roku życia” wyłącznie przy przejazdach z miejsca zamieszkania lub z miejsca pobytu.

 Program „Dobry Start” – 300,00 PLN

Inwestycja w edukację polskich dzieci. Jednorazowe wsparcie dla wszystkich uczniów rozpoczynających rok szkolny. Rodziny otrzymają świadczenie bez względu na dochód.

Dodatek aktywizacyjny – 430,70 PLN

Przyznawany osobie, która sama podjęła pracę, będąc biorcą innych zasiłków. Dodatek przyznawany na okres, w którym wcześniejszy zasiłek został przyznany. Korzystają z tego głównie osoby, które wracają do pracy po długotrwałej opiece nad osobą niepełnosprawną.

Przejdziemy teraz do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, który finansuje zwykle częściowo konkretne wydatki. Warto również wspomnieć o uldze rehabilitacyjnej, którą rodzice upośledzonego dziecka mogą odliczyć od dochodu. Dotyczy to wydatków poniesionych z leczeniem, rehabilitacją, wyjazdami. Warunkiem korzystania z ulgi jest nieprzekroczenie dochodu 12 357,60 PLN.

  1. Czym jest PFRON?
  2. Jaka nomenklatura się z nim wiąże?
  3. Z jakich programów i kto może skorzystać oraz jakie benefity w danym programie przysługują?
  • PFRON to organ administracji publicznej wspierający rehabilitację oraz zatrudnienie osób niepełnosprawnych. PFRON tworzy własne programy pomocowe. Obecnie realizowanych jest kilkanaście programów skierowanych przede wszystkim do indywidualnych osób niepełnosprawnych. Fundusz utworzono na mocy ustawy z dnia 9 maja 1991 r. o zatrudnianiu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 1991 r. nr 46, poz. 201). Aktualnie organ działa na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 426).

Kolejną kwestią, którą spróbuję wyjaśnić w tym artykule jest cała nomenklatura stosowana w PFRON-ie. Zacznijmy od podziału osób niepełnosprawnych z względu na stopień niepełnosprawności.

 

  1. Ustala się trzy stopnie niepełnosprawności:

 –  I stopień (znaczny) – zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji

 – II stopień (umiarkowany) – zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych.

 – III stopień (lekki) – zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne.

Następny podział jaki stosuje się to podział z względu na rodzaj schorzenia.

  • Symbole niepełnosprawności używane przy orzekaniu rodzaju niepełnosprawności w Polsce:

01-U – upośledzenie umysłowe;

02-P – choroby psychiczne;

03-L – zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu;

04-O – choroby narządu wzroku;

05-R – upośledzenie narządu ruchu;

06-E – epilepsja;

07-S – choroby układu oddechowego i krążenia;

08-T – choroby układu pokarmowego

09-M – choroby układu moczowo-płciowego;

10-N – choroby neurologiczne;

11-I – inne, w tym schorzenia: endokrynologiczne, metaboliczne, zaburzenia enzymatyczne,

choroby zakaźne i odzwierzęce, zeszpecenia, choroby układu krwiotwórczego

12-C – całościowe zaburzenia rozwojowe.

Kolejną i chyba ostatnią pomocną kwestią w sprawie całej nomenklatury stosowanej w PFRON-ie jest:

  • Przeciętne wynagrodzenie – średnia płaca obliczana przez GUS w 2020 r. wyniosła 5167,47 zł (brutto)

W kolejnej części przejdziemy  do programów proponowanych przez fundusz.

  • Pierwszy program, który pozwolę sobie scharakteryzować jest zwrot kosztów zapewnienia opieki w domu w sytuacji utraty możliwości korzystania z opieki świadczonej w placówce rehabilitacyjnej. Refundacja przysługuje, jeżeli nastąpiła utrata możliwości świadczenia usług rehabilitacyjnych w okresie od 09.03.2020-16.11.2020 i trwała przez co najmniej 5 dni roboczych następujących po sobie. Osoby otrzymujące świadczenie muszą być uczestnikami: warsztatów terapii zajęciowej, uczestnikami środowiskowych domów samopomocy, podopiecznymi dziennych domów pomocy społecznej. W pierwszej kolejności osoby ubiegające się o świadczenie powinny posiadać dowolny stopień niepełnosprawności a główne schorzenia to: 01-U, 02-P, 05-R, 12-C. Pozostałe schorzenia też mogą ubiegać się o to świadczenie. Maksymalna kwota dofinansowania wynosi 500 zł miesięcznie przez 5 miesięcy.
  • Kolejny program to zwrot kosztów zakupu oprzyrządowania samochodu dla osób z dysfunkcją narządu ruchu. W pierwszej kolejności osoby ubiegające się o świadczenie powinny posiadać I lub II stopień niepełnosprawności, a główne schorzenia to: 05-R. Powinny być to osoby, które nie przekroczyły 60 roku życia (kobiety) lub 65 (mężczyźni). Maksymalna kwota dofinansowania to 10.000 zł, a udział własny powinien wynieść minimum 15 % ceny brutto usługi.
  • Następny program obejmuje zwrot kosztów zakupu oprzyrządowania samochodu dla osób z dysfunkcją narządu słuchu. W pierwszej kolejności osoby ubiegające się o świadczenie powinny posiadać I lub II stopień niepełnosprawności, a główne schorzenia to: 03-L. Podobnie jak w poprzednim programie powinny to być osoby, które nie przekroczyły 60 roku życia (kobiety) lub 65 (mężczyźni). Maksymalna kwota dofinansowania to 4.000 zł, a udział własny powinien wynieść minimum 15% ceny brutto usługi.
  • Z kwestii oprzyrządowania możemy łatwo przejść do kwestii dofinansowania prawa jazdy. Przedmiotem tego programu jest pomoc w uzyskaniu prawa jazdy. Pomoc ta obejmuje koszty kursu, egzaminów, w tym opłaty z nimi związane oraz przykładowo: jazdy doszkalające, szkolenie uzupełniające. Jeśli wybrałeś kurs poza miejscowością zamieszkania, przewidujemy dodatek na: zakwaterowanie, wyżywienie i dojazd w okresie trwania kursu. W pierwszej kolejności osoby ubiegające się o świadczenie powinny posiadać I lub II stopień niepełnosprawności. Tak jak we wcześniej zaprezentowanych programach powinny być to osoby, które nie przekroczyły 60 roku życia (kobiety) lub 65 (mężczyźni). Maksymalna kwota dofinansowania to 4.800 zł, a w tym na kategorie B przypada 2100, zaś w przypadku pozostałych kategorii 3500. Pozostałe 500 to koszt tłumacza języka migowego i 800 na pokrycie kosztów zakwaterowania. Możliwa jest refundacja kosztów poniesionych do 180 dni przed dniem złożenia wniosku. Udział własny powinien stanowić co najmniej 25% kwoty brutto.
  • Kolejny program obejmuje pomoc w zakupie sprzętu elektronicznego lub jego elementów oraz oprogramowania. W pierwszej kolejności osoby ubiegające się o świadczenie powinny posiadać I lub II stopień niepełnosprawności a główne schorzenia to: 03-L, 04-O, 05-R pozostałe schorzenia też mogą ubiegać się o to świadczenie. Powinny być to osoby aktywne zawodowo czyli kobiety które nie przekroczyły 60 roku życia lub mężczyźni którzy nie przekroczyli 65 roku życia. Maksymalna kwota dla osoby niewidomej – 24.000 zł dla pozostałych osób dysfunkcją narządu wzroku – 9.000 zł, dla osoby z dysfunkcją narządu wzroku i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności – 7.500 zł dla osoby z schorzeniem z grupy 05-R – 7.000 zł, dla osoby z dysfunkcją narządu słuchu i znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności – 4.000 zł. Udział własny powinien stanowić co najmniej 10% kwoty brutto.
  • Fundusz zajmuje się też pomocą w zakupie skutera inwalidzkiego o napędzie elektrycznym, wózka elektrycznego lub oprzyrządowanie wózka ręcznego. W pierwszej kolejności osoby ubiegające się o świadczenie powinny posiadać I stopień niepełnosprawności, a główne schorzenia to: 05-R. Pozostałe schorzenia też mogą ubiegać się o to świadczenie, jeżeli beneficjent ma ograniczone samodzielne przemieszczanie się. Beneficjentem powinna być osoba aktywna zawodowo.

Maksymalna kwota to 10.000 zł a udział własny powinien stanowić od 10 do 25% ceny zakupu brutto.

  • Do zadań funduszu należy również pomoc w zakupie protezy. W pierwszej kolejności osoby ubiegające się o świadczenie powinny posiadać I lub II stopień niepełnosprawności, a główne schorzenie to: 05-R lub 12-C. Powinny być to osoby aktywne zawodowo. Maksymalna kwota to 30.000zł, ale wszystko jest uzależnione dokładnym rodzajem schorzenia. Udział własny powinien stanowić co najmniej 10 %.
  • Jeżeli powrót do aktywności zawodowej osoby niepełnosprawnej jest uzależniony od kosztów opieki nad dzieckiem przebywającym w żłobku lub przedszkolu, osoba ta może skorzystać z dofinansowania. Musi posiadać I lub II stopień niepełnosprawności, być aktywna zawodowo oraz pełnić rolę opiekuna prawnego dziecka. Maksymalna kwota 300 zł/m-c na każdą osobę zależną przez okres 180 dni, obejmujący czas również przed złożeniem wniosku. Udział własny powinien stanowić co najmniej 15 %.
  • Fundusz wspiera też osoby niepełnosprawne, które chcąc zdobyć lepiej płatną pracę rozpoczęły naukę na uczelni wyższej. Osoby te mogą posiadać I, II lub III stopień niepełnosprawności, powinny uczyć się w szkole wyższej na poziomie magisterskim, inżynierskim lub doktorskim, szkole policealnej lub kolegium, lub posiadać otwarty przewód doktorski poza studiami doktoranckimi. Maksymalna kwota 1500 zł. Nauka musi trwać co najmniej 20 semestrów, a udział własny powinien stanowić co najmniej 15%.
  • Celem kolejnego dofinansowania jest pomoc finansowa przy zakupie sprzętów, przyrządów i urządzeń wspierających funkcjonowanie i rehabilitację osób niepełnosprawnych w ich miejscu zamieszkania. O środki mogą się starać osoby posiadające wynagrodzenie niższe niż 50% przeciętnej krajowej. Maksymalny koszt sprzętu rehabilitacyjnego, który zostanie dofinansowany do 80% ceny zakupu, ale nie być on wyższy niż wysokość pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia, udział własny powinien stanowić co najmniej 20% ceny zakupu i może się o niego ubiegać każdy kto posiada I, II lub III stopień niepełnosprawności.
  • Osoby posiadające wynagrodzenie niższe niż 50% przeciętnej krajowej mogą również starać się o pomoc w zakupie kul. Maksymalnie jest to do 100% udziału własnego poniesionego przy zakupie sprzętu wyznaczonego przez NFZ.
  • Kolejnym programem wsparcia jest dofinansowanie, którego cel to likwidacja barier uniemożliwiających osobom niepełnosprawnym samodzielne funkcjonowanie. Maksymalna kwota dofinansowania wynosi do 95% kosztów przedsięwzięcia, nie więcej jednak niż do wysokości piętnastokrotnego przeciętnego wynagrodzenia. Udział własny wnioskodawcy to minimum 5% kosztów przedsięwzięcia.
  • W przypadku osób wymagających usług tłumacza języka migowego – osoba niepełnosprawna, która doświadcza stale lub okresowo trudności w komunikowaniu się wynikających z niepełnosprawności, a usługi tłumacza umożliwiają lub w znacznym stopniu ułatwiają osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontakty z otoczeniem, może uzyskać dofinansowanie kosztów za godzinę świadczenia usługi przez tłumacza języka migowego, nie może jednak być to kwota wyższa niż 2% przeciętnego wynagrodzenia.
  • Każdy, kto jest osobą niepełnosprawną, która zamierza założyć działalność gospodarczą oraz jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotna albo poszukująca pracy niepozostająca w zatrudnieniu może uzyskać pomoc w samozatrudnieniu w postaci bezzwrotnej pożyczki w wysokości sześciokrotności przeciętnego wynagrodzenia w przypadku zobowiązania do prowadzenia działalności gospodarczej przez 12 miesięcy lub nawet piętnastokrotność przeciętnego wynagrodzenia w przypadku zobowiązania do prowadzenia działalności gospodarczej przez 24 miesiące.
  • Jeśli osoba niepełnosprawna nie skorzystała z wcześniej opisanego przez mnie programu bezzwrotnej pożyczki, może ubiegać się o dofinansowanie do spłaty odsetek kredytu zaciągniętego na działalność gospodarczą. Maksymalna wysokość dofinansowania wynosi 50% kwoty oprocentowania kredytu bankowego.
  • Ostatnim programem, który chciałem opisać jest pomoc w zwiększeniu szansy na zatrudnienie i utrzymanie pracy zarobkowej przez szkolenia dla osób niepełnosprawnych bezrobotnych lub poszukujących pracy. Szkolenie powinno trwać nie dłużej niż 36 miesięcy. Osoba powinna być zarejestrowana w urzędzie pracy ze względu na utratę zdolności do wykonywania pracy w dotychczas wykonywanym zawodzie lub niewystarczających kwalifikacji zawodowych lub w sytuacji konieczności zmiany kwalifikacji lub ich uzupełnienia oraz nie posiada umiejętności aktywnego poszukiwania pracy. Szkoleniem mogą być objęte również osoby niepełnosprawne będące w okresie wypowiedzenia umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracowników. Wysokość dofinansowania szkolenia i przekwalifikowania osób niepełnosprawnych wynosi 100% kosztów, maksymalnie do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia. PFRON finansuje serwis wózków, protez, sprzętu elektronicznego czy sprzętu rehabilitacyjnego oraz szkolenia z obsługi zakupionego z środków PFRON-u sprzętu.

Pozostaje kwestia dziennych placówek rehabilitacyjnych, dostępu do nich oraz do rehabilitantów. Według oficjalnych danych w Polsce,  osób z niepełnosprawnością jest ok 3 mln, nieoficjalnie jednak szacuje się, że jest to liczba od 4, nawet do 7 mln osób.

Według ostatnich danych z 816 domów pomocy społecznej korzystało 78,9 tys. osób niepełnosprawnych. Z kolei z oferty 822 ośrodków wsparcia, pomagających rodzinom w opiece nad niepełnosprawnymi, skorzystało 34 tys. osób. 26 rodzinnych domów pomocy, świadczących całodobową opiekę w małych grupach, było dostępnych dla 136 korzystających. 308 dziennych domów pomocy, oferujących pomoc w codziennym życiu i wyżywieniu, zapewniło zaś wsparcie 22 tys. osób niepełnosprawnych. O 5 tys. więcej osób niepełnosprawnych korzystało z 715 warsztatów terapii zajęciowej. Wsparcie dla osób niepełnosprawnych uzupełnia oferta działających na ich rzecz placówek. Chodzi tu o domy pomocy społecznej, ośrodki wsparcia, dzienne domy pomocy, rodzinne domy pomocy czy wreszcie warsztaty terapii zajęciowej.

Nie możemy pominąć również roli Kościoła Katolickiego, który jest największą po Państwie instytucją pomocy potrzebującym. W jego ramach działa 835 innych instytucji charytatywnych, a wsparcie dociera aż do 3 mln beneficjentów. W ramach pomocy niepełnosprawnym Caritas diecezjalnie prowadzą 63 warsztaty terapii zajęciowej dla ponad 25 tys. osób. Zakony męskie prowadzą 6 szpitali, 12 hospicjów, 8 przychodni, 24 domy młodzieżowej opieki, 76 poradni i 126 świetlic dla dzieci.

Caritas prowadzi 60 okien życia, które funkcjonują przy żeńskich zgromadzeniach zakonnych, domach samotnej matki i przy szpitalach.

Podsumowanie:

Środki na pomoc materialną, pieniężną oraz funduszu PFRON pochodzą głównie ze środków z budżetu Państwa w postaci dotacji celowych, wpłat od pracodawców, dywidend, dochodów z oprocentowania pożyczek, lokat, dyskonto od zakupionych bonów skarbowych, dochodów z działalności własnej,  środków pozyskanych z UE jako fundusze na rzecz rehabilitacji społecznej i zawodowej oraz z dobrowolnych składek pracodawców.

Według ostatnich dostępnych danych w 2019 roku rząd PiS przeznaczył na wsparcie osób niepełnosprawnych i ich opiekunów rekordowe 22 mld zł. To ponad 5 mld zł więcej niż w 2017 roku. Na terenie Polski funkcjonuje ponad 2,6 tys. placówek, tj. domy pomocy społecznej (816 placówek), ośrodki wsparcia (822 placówki), dzienne domy pomocy (26) oraz warsztaty terapii zajęciowej (715). W Polsce 525 placówek sprawuje opiekę hospicyjno-paliatywną, które mają podpisaną umowę z NFZ. Prócz opisanych świadczeń pieniężnych, form pomocy rzeczowej, rehabilitacyjnej świadczonej przez PFRON, dla opiekunów, którzy wracają do pracy po przerwie związanej z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem są przygotowane 2 instrumenty pomocowe, grant na telepracę i świadczenie aktywizujące.

Czy jednak ta pomoc jest wystarczająca czy pokrywa wszystkie potrzeby, od materialnych po wsparcie psychiczne? Wkrótce ukaże się druga część naszego opracowania, która skupi się na realnych wydatkach i oczekiwaniach w zderzeniu z oferowaną przez Państwo pomocą.

 

Opracowanie zostało wykonane ze wsparciem Pracownika Socjalnego z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu. Dane pochodzą z rozporządzeń rządowych, Ustawy o Pomocy Społecznej, Ustawy  o zatrudnianiu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych oraz raportu przygotowanego przez Katolicką Agencję Informacyjną z działalności Kościoła Katolickiego w Polsce.

Dodaj Komentarz

Wpisz komentarz!
podaj swoje imię