Wstęp

Niniejszym artykułem rozpoczynam serię z cyklu „Zapomniane kluby”, która ma na celu przedstawienie tych klubów, które niegdyś występowały w Ekstraklasie (kilka z nich zdobywało tytuły mistrzowskie), a obecnie przeżywają głęboki kryzys i grają w regionalnych ligach (IV liga i niżej) lub już nie istnieją. Oprócz krótkiego rysu historycznego, omówię również jak prezentuje się stadion omawianego klubu, ruch kibicowski oraz obecna sytuacja. Mam nadzieję, że niniejsza seria spotka się z zainteresowaniem nie tylko starszych kibiców, ale również i tych młodszych, którzy chcą się dowiedzieć czegoś nowego. Pierwszym zespołem w ramach wcześniej wspomnianej serii będą Szombierki Bytom, którego największym sukcesem jest zdobycie tytułu mistrza Polski w 1980 roku, a obecnie występującego w IV lidze (grupa śląska).

Historia klubu

Klub został założony jesienią 1919 roku w Szombierkach, a więc niedługo po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Szombierki były wówczas odrębną wsią, która dopiero od 1951 roku stała się dzielnicą miasta Bytom. Od samego początku klub miał charakter patriotyczny, wielu z jego założycieli brało udział w powstaniach śląskich. W gronie założycieli znajdowali się Wiktor Maks (pierwszy prezes klubu), Jan Pakuła, Józef Matusik, Ignacy Tyrol. Przyjęto nazwę Towarzystwo Sportowe Poniatowski Szombierki. Klub brał udział w rozgrywkach w Polsce, mierząc się z takimi rywalami jak Polonia Bytom, Warta Poznań, Polonia Warszawa, Pogoń Lwów. W wyniku powstań śląskich, miasto Bytom oraz okoliczne miejscowości (w tym Szombierki) pozostały przy Niemczech. W 1922 roku władze niemieckie rozwiązały ostatecznie klub.

W wyniku postanowień Wielkiej Trójki w Teheranie, Jałcie i Poczdamie, cały Śląsk po drugiej wojnie światowej został przyłączony do Polski. Klub został więc reaktywowany w maju 1945 roku, przez rodowitych Ślązaków i  pracowników Kopalni Węgla Kamiennego (KWK) „Szombierki”, który zarządzał klubem. Przyjęto nową nazwę: Robotniczy Klub Sportowy Szombierki, barwy natomiast zielono – białe (stąd jeden z przydomków klubu „Zieloni”). Klub brał udział w rozgrywkach o mistrzostwo Polski w 1947 roku (w systemie ligowym wyłaniano go dopiero od 1948 roku), w grupie I (między innymi z Wisłą Kraków, Polonią Warszawa, Polonią Bytom, Lechem Poznań), w której zajęły 6. miejsce (pierwsza drużyna awansowała do turnieju finałowego o mistrzostwo Polski, a drużyny z miejsc 2-4 do I ligi). Pierwszy raz w oficjalnym meczu Szombierki spotkały się więc ze swoim lokalnym rywalem, tj. Polonią, choć pierwszy mecz między tymi klubami został już rozegrany w 1920 roku (4:1 dla Szombierek). Szombierkom udało się awansować do I ligi już rok później. Po zwycięstwie w opolskiej klasie A, później grupie II (było pięć takich grup, w której grali zwycięzcy okręgów), a następnie zajęciu drugiego miejsca w grupie finałowej (za plecami Lechii Gdańsk), awans stał się faktem. W 1949 roku zmieniono nazwę na ZKS Górnik Szombierki-Bytom. Szombierki zadebiutowały 20 marca 1949 roku w I lidze, meczem z Legią Warszawa (1:2). W pierwszym sezonie klub bronił się przed spadkiem, jednak ostatecznie udało się utrzymać (10 miejsce). Wartym uwagi meczem było spotkanie z Wisłą Kraków (zdobywca tytułu mistrza Polski w tamtym sezonie), w którym Szombierki wygrały niespodziewanie na własnym stadionie 2:0, na którym zasiadło rekordowe 15 tysięcy widzów. Rok później już tak dobrze nie było i zespół zanotował spadek, choć do utrzymania zabrakło bardzo niewiele. W barwach Szombierek wyróżniał się Jerzy Krasówka, który zdobył 14 bramek na 22 rozegrane kolejki ligowe.

Przez kilkanaście kolejnych lat Szombierki występowały w II lidze (poza okresem w 1960 i 1961 roku, kiedy klub grał w III lidze). Stopniowo też odmładzano drużynę. W międzyczasie klub znów zmienił nazwę na Górniczy Klub Sportowy „Szombierki” Bytom w 1957 roku. Dopiero w 1963 roku udało się awansować do I ligi. Jako beniaminek Szombierki zajęły wysokie 6 miejsce. Rok później, w 1965 roku drużyna była rewelacją rozgrywek zdobywając niespodziewanie tytuł wicemistrza Polski, będąc jedynie za plecami ówczesnego dominatora polskiej ligi, jakim był Górnik Zabrze. Wartymi uwagami spotkaniami były te z: Górnikiem (3:2) oraz Legią (5:4), Sezon 1965/1966 także był udany dla klubu, w którym Szombierki zajęły wysokie 4 miejsce. Wyróżniali się w tamtych latach tacy zawodnicy jak Jerzy Wilim (król strzelców I ligi w 1964 roku), Jan Wilim czy Paweł Sobek. W kolejnych latach zespół zajmował miejsca na ogół w dolnej części tabeli (poza sezonami 1968/1969 [4 miejsce], oraz 1970/1971 [6 miejsce]). W 1972 roku Szombierki spadły z ligi, jednak tym razem banicja nie trwała długo. Już rok później po zajęciu 1 miejsca w II lidze klub powrócił na najwyższy szczebel rozgrywkowy.

W pierwszych latach po powrocie do I ligi, Szombierki broniły się przed spadkiem, zajmując w latach 1973-1978 miejsca w przedziale 9-14. Dopiero sezon 1978/1979 był pewnym przełomem, gdyż Bytomianie zajęli wysokie 4 miejsce. Następny sezon 1979/1980, okazał się być najlepszym w historii klubu, w którym Szombierki niespodziewanie zdobyły tytuł mistrza Polski. Co prawda Szombierki rozpoczęły go od wysokiej porażki z Wisłą 0:4, jednak w ciągu następnych dziesięciu kolejek Bytomianie wygrali aż 9 meczów i 1 zremisowali, co pozwoliło „Szombrom” awansować na pierwsze miejsce w tabeli. Końcówka rundy jesiennej była nieudana, gdyż nastąpiła seria trzech porażek z rzędu, jednak w ostatniej kolejce rundy Szombierki wysoko pokonały Legię aż 5:0, co spowodowało iż zostały mistrzem jesieni. Rundę wiosenną zespół rozpoczął od zaledwie dwóch remisów z Wisłą (1:1) i Górnikiem (2:2), jednak w ciągu następnych dziesięciu kolejek Szombierki ustabilizowały formę na wysokim poziomie, wygrywając aż siedem spotkań (i zaledwie jedną porażką z Widzewem Łódź [0:2]), co pozwoliło zdobyć tytuł mistrza Polski już na trzy kolejki przed końcem rozgrywek. Porażki w dwóch ostatnich kolejkach ze Śląskiem (1:2) i Legią (0:2) nie miały już większego znaczenia. Za plecami Szombierek znalazły się odpowiednio Widzew, Legia, Śląsk oraz Wisła. Bardzo duży wkład w ten sukces miał trener Hubert Kostka. Wyróżniającymi się zawodnikami byli: Roman Ogaza (reprezentant Polski na Igrzyskach Olimpijskich w 1976 roku, czołowy napastnik w polskiej lidze na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych), Wiesław Surlit (bramkarz), Jan Byś (pomocnik), Rudolf Wojtowicz (obrońca), Eugeniusz Nagiel (napastnik). Następny sezon także był dla Szombierek bardzo udany, ponieważ po raz kolejny osiągnęły pozycję medalową tj. 3. miejsce. Ponadto „Zieloni”, jako mistrzowie Polski, zadebiutowali w Europejskich Pucharach (nie licząc Pucharu Intertoto, w których Szombierki występowały w latach 1964/1965, 1965/1966, 1966/1967, 1968, 1969, 1971), były to rozgrywki Pucharu Mistrzów. Po wyeliminowaniu tureckiego Trabzonsporu (3:0 i 1:2), kolejny rywal CSKA Sofia okazał się być zdecydowanie zbyt mocny (0:4 i 0:1), przez co „Szombry” odpadły z dalszych rozgrywek na etapie 1/8 finału. Rok później, Szombierki wystąpiły w rozgrywkach o Puchar UEFA, gdzie trafiły na renomowany Feyenoord, z którym odpadły po wynikach 0:2 i 1:1.

Kolejne lata dla Szombierek były już znacznie gorsze. Po dwóch sezonach, w których „Zieloni” znaleźli się w okolicach środka tabeli, w 1984 roku zanotowano spadek do II ligi. Co prawda dwukrotnie udało się wrócić do I ligi (odpowiednio w 1987 oraz 1992 roku), jednak za każdym razem (poza jednym sezonem 1987/1988) „Szombry” spadały z ligi (w 1989 oraz 1993 roku). Po 1993 roku, już nigdy Szombierkom nie udało się powrócić na najwyższy szczebel rozgrywkowych. W następnych sezonach klub coraz bardziej podupadał. W 1997 roku Szombierki spadły do III ligi. W tym samym roku miasto oraz kopalnia „Szombierki” próbowała ratować sytuację fuzją z Polonią Bytom, jednak ona przetrwała zaledwie rok i przyniosła kolejny spadek, tym razem do IV ligi. Po rozdzieleniu klub zmienił nazwę na Towarzystwo Sportowe „Szombierki” Bytom. W niej zespół Szombierek także nie radził sobie najlepiej, co skończyło się w 2006 roku spadkiem do klasy okręgowej. Rok później, w 2007 roku podjęto kolejną próbę fuzji, tym razem z GKS-em Katowice, która jednak z powodu niechęci zarówno kibiców, jak i zawodników zakończyła się fiaskiem. Sam klub ogłosił upadłość i wycofał się z rozgrywek okręgowych. Wkrótce jednak Szombierki zostały reaktywowane i przystąpiły do rozgrywek B – klasy, a właścicielem został Ośrodek Rekreacji i Sportu (OSiR). W latach 2007 – 2013 klub zanotował cztery awanse, tj. do III ligi, z której jednak trzy lata później spadł do IV ligi, w której występuje do dziś.

Stadion
Pierwszy stadion powstał na samym początku lat dwudziestych. Po likwidacji klubu, występował tam niemiecki zespół Schomberg 22 (został on utworzony przez Niemców w 1920 roku jako przeciwwaga względem Poniatowskiego Szombierek). Kolejny stadion powstał tuż po drugiej wojnie światowej przy ulicy Zabrzańskiej w Szombierkach, w pobliżu znajdowała się Kopalnia Węgla Kamiennego (KWK) Szombierki. Obiekt mógł pomieścić 5 tysięcy osób. To na tym stadionie Szombierki zdobyły tytuł wicemistrza Polski w 1965 roku. Kilka lat później po tym sukcesie, w tym 1968 roku powstał nowy stadion, który został zbudowany przez KWK, ulokowany na ulicy Modrzejewskiego. Klub rozgrywa tam swoje mecze do dziś. Obiekt mógł w okresie świetności pomieścić ponad 20 tysięcy kibiców. Obecnie większość trybun jest wyłączona z użytku, obiekt może pomieścić zaledwie 1000 widzów (w tym 500 krzesełek). W 2009 roku miała miejsce modernizacja obiektu, w ramach którego dołożono 500 krzesełek, zadaszono główną trybunę, oraz rozebrano boczne. Właścicielem stadionu jest miasto Bytom, a Szombierki go jedynie dzierżawią. Co ciekawe, tymczasowo obiekt użytkowała Polonia Bytom. W międzyczasie nadal rozgrywano pojedyncze mecze na starym obiekcie. Przestał on istnieć ostatecznie w latach dziewięćdziesiątych i w jego miejsca powstała giełda samochodowa.

Kibice
Zorganizowany ruch kibicowski pojawił się w latach siedemdziesiątych, który aktywnie poprzez różne przyśpiewki oraz flagi i transparenty wspierał klub. Przy organizacji meczów wyjazdów bardzo pomagała KWK Szombierki. Mimo, że klub jest od wielu lat w głębokim kryzysie to ruch kibicowski nadal jest żyje i jest aktywny. Głównym przeciwnikiem (tzw. kosą) kibiców Szombierek jest lokalny rywal Polonia Bytom. Ponadto niezbyt dobre relacje mają miejsce z Ruchem Radzionków. Najlepsze relacje kibiców Szombierek łączą z fanami niemieckiej drużyny VfB Lübeck oraz Szczakowianki Jaworzno (znajduje się w tym mieście Fan Club). Grupa najaktywniejszych kibiców (tzw. ultrasów) Szombierek liczy około 150 – 200 osób, zaś sama grupa ultrasów nazywa się Ghosts Group’03. Najważniejsze flagi i tzw. sektorówki to: Władcy Miasta Bytom, FC Jaworzno, Group’03, Szombierki Bytom oraz Ultras Szombierki.

Obecna sytuacja klubu

Klub występuje obecnie tak jak wspomniałem we wstępie w IV lidze (I grupa śląska) i raczej nie widać perspektyw ku temu, aby Szombierki chociaż częściowo nawiązały do swojej dawnej świetności. Od kilku lat (od 2016 roku) klub walczył o powrót do III ligi, którego jednak nie udało się osiągnąć, zajmując odpowiednio miejsca 3., 2. i 6. Najbliżej awansu był w sezonie 2019/2020, w którym „Zieloni” zajęli pierwsze miejsce (z powodu  pandemii została rozegrana tylko runda jesienna), jednak ostatecznie polegli po dogrywce w meczu barażowym o awans do III ligi ze zwycięzcą II grupy śląskiej LKS Goczałkowice-Zdrój 0:2. W obecnie trwającym sezonie Szombierki nie radzą sobie najlepiej, ponieważ zajmują dopiero 12. miejsce w tabeli (stan na dzień 24 kwietnia 2021 roku), po 21 kolejkach, więc plany na powrót do III ligi trzeba odłożyć na kolejne lata. Obecnie prezesem klubu jest Tomasz Buczyk, a trenerem Marcin Molek. Właścicielem klubu nadal pozostaje OSiR.

Podsumowanie

Szombierki choć obecnie jest klubem w dużej mierze zapomnianym, to jednak zasłużonym. Świadczy o tym liczba sezonów spędzonych w Ekstraklasie (25 sezonów, 702 mecze, 645 punktów, co daje nadal wysokie 19 miejsce w tabeli wszech czasów), a także osiągnięte sukcesy, takie jak: mistrzostwo Polski (1980), wicemistrzostwo (1965), oraz trzecie miejsce (1981). Ponadto w latach 1952, 1963, 1966, 1973 oraz 1979 osiągnęły półfinał Pucharu Polski. Swoimi osiągnięciami Szombierki niewiele odstają od swojego lokalnego rywala Polonii, która zdobyła dwa tytuły mistrzowskie i zajmuje 16 miejsce w tabeli wszech czasów polskiej ligi. Obecnie klub znajduje się w trudnej sytuacji, od wielu lat gra na szczeblach regionalnych, a raz ogłosił nawet upadłość. Próby fuzji, zarówno z GKS – em Katowice, jak i Polonią Bytom, albo zakończyły się fiaskiem, albo były niewypałem. Wydaje się, że na dzień dzisiejszy klub nie ma perspektyw, aby wrócić do starych dobrych czasów. Trzeba jednak pamiętać, że w przypadku np. Pogoni Szczecin, Lechii Gdańsk, Stali Mielec, czy Śląska Wrocław, kilkanaście lat temu było podobnie, a jednak te kluby potrafiły się odbudować. Może w przyszłości to samo będzie miało miejsce z Szombierkami?

Dodaj Komentarz

Wpisz komentarz!
podaj swoje imię