W czerwcu 1944 r. na mocy rozkazu komendanta Okręgu V Kieleckiego NSZ, mjr. NN “Olgierda” w rejonie wsi Wronów- Mirogonowice w powiecie opatowskim na Kielecczyźnie doszło do koncentracji kilku oddziałów partyzanckich Narodowych Sił Zbrojnych. Uformowano wtedy składający się z trzech batalionów 204 Pułk Piechoty Ziemi Kieleckiej Narodowych Sił Zbrojnych.


Po rozpoczętej w połowie lipca ofensywie wojsk sowieckich, przywódcy Grupy “Szańca” (konspiracyjna grupa działaczy przedwojennego Obozu Narodowo- Radykalnego „ABC” działająca w czasie okupacji) przenieśli się z Warszawy do Częstochowy i Krakowa. Rozpoczęto wówczas realizację planu „Z” zakładającego utworzenie trzech zgrupowań, które następnie ewakuowałyby się na Zachód, na tereny zajęte przez wojska amerykańskie
i brytyjskie, celem połączenia się i kontynuowania walk u boku aliantów. Dalszy bieg zdarzeń pozwolił na utworzenie tylko jednego zgrupowania, którym była właśnie Brygada Świętokrzyska. 10 sierpnia przewodniczący Rady Politycznej NSZ -Zachód Kazimierz Gluziński wydał rozporządzenie o utworzeniu Grupy Operacyjnej “Zachód”.

W tym celu w rejonie miejscowości Lasocin skoncentrowano kompanie 204. pułku piechoty NSZ, do których dołączył oddział płk. Antoniego Szackiego ps. “Dąbrowski”, “Bohun” w sile 76 ludzi. Wcześniej (7 sierpnia) w skład 204. pp. NSZ wszedł oddział wywiadowczy Komendy Głównej NSZ pod dowództwem ppor. Wiktora Gostomskiego ps. “Nałęcz”. Na miejsce zbiórki przybył także komendant Okręgu V Kieleckiego NSZ mjr. „Olgierd”. W ten sposób 11 sierpnia 1944 r. powstała Brygada Świętokrzyska Narodowych Sił Zbrojnych, której dowódcą został „Bohun-Dąbrowski”. W skład Brygady Świętokrzyskiej oprócz 204 pp. wszedł 202 pp. oraz oddziały partyzanckie z okręgów wojskowych nr. V, III i okręgu warszawskiego. 


Żołnierze Brygady stoczyli kilkadziesiąt walk i potyczek zarówno z oddziałami żandarmerii niemieckiej, Luftwaffe, Wehrmachtu oraz innymi kolaboracyjnymi formacjami niemieckimi jak ukraińskim Schutzmannschaft i turkiestańskim Ostlegionen. Ponadto od momentu uformowania byli rozpracowywani przez komunistyczną agenturę, która obrała sobie za cel zlikwidowanie Brygady, będącej zagrożeniem dla ich zbrodniczych celów.


Brygada Świętokrzyska była jedyną polską formacją wojskową, która w czasie II wojny światowej, oswobodziła niemiecki obóz koncentracyjny poza granicami Polski. Z obozu kobiecego w Holiszowie, żołnierze Brygady po śmiałym ataku uratowali ponad 1000 więźniarek różnej narodowości. 
Po zakończeniu II wojny światowej oddział Brygady Świętokrzyskiej NSZ uformowane zostały w Kompanie Wartownicze przy Armii Amerykańskiej, będąc jedyną polską jednostką, która uzyskała od Amerykanów prawo do noszenia odznak jednostek amerykańskich oraz broni. 


Poniżej prezentujemy niepublikowane w większości zdjęcia żołnierzy Brygady, które pochodzą z archiwum żołnierzy NSZ z SPK w Chicago.

Bartosz Tomczak
Związek Żołnierzy NSZ

 

Dodaj Komentarz

Wpisz komentarz!
podaj swoje imię